2004'e iyi girdik dengeyi koruyalm 
2003 ylnda gzlenen gelimeler byk lde iyimser beklentiler sonucunda olutu. Makro ekonomik temel dengelerin ima ettiinden ok daha iyi bir durumda 2003 yln bitirdik. 

Ekonomide gzlenen olumlu gidiin devam iyimser beklentileri hakl karacak yapsal dzenlemelerin zaman kaybetmeden uygulamaya konmasna bal olacaktr. Aksi taktirde, beklentilerin bozulmasyla, makro ekonomik temel dengelerin ima ettiklerinden daha kt bir durumla kar karya kalabiliriz.

yimser beklentilerin neden olduu olumlu gelimeler unlar:

1. Nominal ve reel faizler dme eilimine girdi.

2. Dviz kurlarnn istikrarl bir seyir izleyecei beklentisiyle dviz cinsi yatrmlarn cazibesi azalm, den reel faizlere ramen TL cinsinden mali yatrmlar artma eilimine girdi.

3. cret gelirlerinde reel anlamda ciddi bir art olmad halde, servet etkisiyle ve bankalarn tketici kredilerine ncelik vermesiyle i talepte ciddi artlar oluyor.

4. Sistem dndan dviz girileri kmsenmeyecek boyutlara ulat.

5. Dviz kurlarnda salanan istikrarla fiyatlar dvize endeksli mal ve hizmetlerde fiyat artlar durdu, hatta fiyatlar dt.

6. thalatn artyla i piyasada fiyatlandrmada belli bir disiplin geldi.

Bu gelimelerin devam ya da srdrlebilmesi birka arta baldr. Bu artlar oluturulamadnda, imdi gzlenen dengeleri srdrebilme olasl zayflayacaktr. artlar eitli platformlarda Merkez Bankas'nn dile getirdii konularla ayn paraleldedir:

1. Hem kamunun hem de zel sektrn retimlerinde verimliliin artmas gerekmektedir. zel sektr artlara olduka abuk uyum salasa da, kamu sektrnde verimlilii artrc politikalarn uygulamaya konmamas kamu aklarnn kontroln zorlatracaktr. zelletirme kamunun gelirlerini artrc deil, kamuda verimlilik art hedefinin bir paras olmaldr. zelletirmeden elde edilecek gelirler bir ama deil, sonutur.

2. Kamu sektrnn verimliliini artrc reformlarn yannda kamu aklarn kalc bir biimde drecek yapsal reformlarn uygulamaya konmas nemlidir. rnein, sosyal gvenlik ve tarm kesiminin sbvansiyonu konular ihmal edilemez.

3. yi ynetiim kavramyla zetlenen, kamu sektr de dahil tm ekonomik aktrlerin effaflnn salanmas ve kayt d ekonominin azaltlmas uzun sre alacak, ama ncelikli hedeflerden biri olmaldr. Ekonomik rant yaratan kamu politikalar gndemden kmaldr. 

Yerel seimlerin yaklayor olmas hkmetin daha poplist bir tavr almasna neden olmaktadr. zellikle, asgari cret artnda bonkr davranlmas sonular orta dnemde kacak olumsuzluklar yaratabilecektir.

Dviz kurlar daha da debilir

2002 yl sonunda dolar kuru 1 milyon 640 bin lirayd. 2003 yl sonunda 1 milyon 396 bin lira oldu. Dn bir ksm dolarn uluslararas piyasada deer yitirmesinden kaynakland. Ama, yzde 50 arlklarla dolar-euro sepeti de 2003 yl iinde nominal olarak Trk Liras'na kar yzde 6.5 deer yitirdi.

Nominal olarak kurlarn dmesi beklentileri olumlu tutabilen tm istikrar programlarnn yaratt en doal sonulardan biridir. Dolaysyla, 2003 ylnda dviz kurlarnda yaananlar artc deildi. Beklentiler olumlu ynde gelitii srece, 2004 ylnda da, daha istikrarl ve nominal olarak den dviz kurlarn gzlemek artc olmayacaktr. Bu artlarda, Trk Liras cinsinden olan mali yatrmlarn greli olarak daha yksek getiri elde etmeleri beklenmelidir.

Kurlarn enflasyon paralelinde artmasn beklemek gereki deildir. Kurlarn dk seyretmesinin yaratt sorunlar kurlar ykseltme abalaryla aamayz. Dviz kurlarndaki gidii veri kabul edip ayn paralelde verimlilii artrmak zorundayz. Verimlilik artlaryla kurlarn gidiat arasnda bir uyumsuzluk olduunda, olumsuzlukla yaayabilecek bir tampon ihtiyac olacaktr. O tampon da iletmelerin z kaynaklar olacaktr.

stikrara giden yolda elbette ksa dnemli olumsuzluklara gs germek zorunluluu vardr. letmeleri ayakta tutacak iki unsur z kaynak yeterlilii ve verimlilik artlardr. ler doru gittii taktirde, 2004 yl da bu mcadeleyle geecektir.

 talebi iyi ynetin kalc istikrar yakalayn

KALICI istikrar iin kamu finansman aklarn mali sistemin bykl ve milli gelirimizle tutarl bir dzeye getirmemiz kanlmazdr. 2003 ylnda kamu sektrnde yapsal reformlarn gecikmesinin 2004'te baz olumsuz sonular dourmas beklenmelidir. 2004'te bu anlamda iimiz biraz daha zordur. Durdurulamayan harcamalar baka kalemlerde yaplacak tasarruflarla finanse edilecektir.

D tasarrufa (cari ilemler a) yklenmeden istikrar salamann yolu kamu sektr finansman aklarn azaltrken (tasarruf eksiini kltrken) zel sektr tasarruf fazlasn ok drmemektir. imdiki dengeler erevesinde, zel sektr tasarruf fazlas ok dtnde, cari ilemler a artmaya devam edecektir. Bu artlarda, dviz ann finansman zorlatnda, reel faizlerin artmas kanlmazdr.

Reel faizlerin artmas kamu finansman dengesini bozacak bir unsurdur. Dolaysyla, artan cari ilemler ana dayanmayan bir ekonomik istikrar stratejisi zel sektr ayn gelir dzeyinde daha az tketmeye (daha ok tasarrufa) yneltecek bir yapda olmaldr. Bunun da ad i talep ynetimidir. 2004'n alkantsz ve beklentileri olumlu tutacak ekilde gemesi i talep ynetimindeki baaryla yakndan ilgili olacaktr.

 talep ynetimindeki baarszlk reel faizlerin artmasna, reel faizler artmad taktirde, enflasyonun hzlanmasna ve dviz kurlarnn artmasna neden olacaktr. Bu anlamda, imdiye kadar faizleri indirme ynnde irade kullanan Merkez Bankas'nn gerektiinde faizleri ykseltip ykseltemeyecei snanacaktr.

 talep ynetimini gz ard eden ekonomi politikalar 2004'te Merkez Bankas'n zor durumlara sokabilir. 2004'te ekonomik bymeyi azamiye karmak iin deil, ekonomik istikrar kalc hale getirebilmek iin allmaldr. 


 
 
