Bankaclkta 1 Temmuz alarm 
U anda ok uzak bir tarih gibi grnyor ama bankaclk sektrnde, imdiden, 1 Temmuz'a dnk alarm sinyalleri yanmaya balad. 

u andaki clz sinyallerin nmzdeki aylarda gleneceini ve giderek dikkat ekici bir hal alacan syleyebiliriz.

Alarm sinyalleri, 1 Temmuz'da sona erecek olan 'pasif ve mevduat garantisi' iin yanmaya balad. Yaanan krizlerin ardndan bankaclk sektrnn, yani tm banka bilanolarnn pasifleri ve topladklar mevduatlar iin devlet garantisi getirilmiti. Hatrlyorum da; dnemin brokratlar IMF'in istei zerine bu karar almaktan byk hicap duyduklarn sylemilerdi. Babakan Ecevit eline tututurulan kattan bu garantiyi aklad, ardndan brokratlar yine geitirmeye altlar ama baaramadlar, kabul edip uygulamak zorunda kaldlar. Yani 'pasifler ve mevduatlara' verilen devlet garantisi, IMF'in zoruyla verildi.

IMF'in bu srarnn nedeni ise, akt: Yabanc bankalarn, fonlarn Trk bankalarna verdikleri kredilerin geri denmesini garantiye almak..

Bu garanti o zaman gerekiyor muydu derseniz; bence, daha fazla bankann sektrden tasfiyesi nlenmeye allyordu ve o artlarda verilmek zorunda kalnmt. Aksi takdirde sektrdeki birok bankann yabanclardan kredi kullanma limitleri kapatlacakt.

Bu garantiler elbette ki ilelebet srdrlebilecek garantiler deildi. Her iki garanti de hereyden nce, sektrde gerek bir rekabetin olumasnn nndeki en nemli engellerden. yi banka- kt banka farknn ortaya kmasn saklayan bir faktr. Bunun dnda rekabeti bozan baka faktrler yok mu? Elbette var ve belki de bunlarn en by kamu bankalar ama...

Peki bu garantilerin ortadan kalkmas, neden alarm sinyallerinin yanmasna neden oluyor?

Belki de, her iki garantiyi ayr ayr deerlendirmek lazm. Mevduat garantisi, Babakann daha nceleri dedii gibi tmyle ortadan kalkacak bir garanti deil. Zaten Babakan son bir-iki demecinde de, batan beri dediimiz 'tmyle kalkar demeyin' noktasna geldi ve 'belli bir miktarn zerinde' devlet garantisinin kalkacan sylemeye balad. BDDK'nn aklad gibi 1 Temmuz'dan itibaren 50 milyar lirann zerindeki tasarruf mevduatlarndaki garanti kalkacak. Bu, elbette sektre bir hareketlilik getirecek ama sonularnn ok vahim olacan sanmyorum. Baz bankaclar, kk bankalardan mevduat ekileceini, mevduatlarn byk bankalarda younlaacan sylyor ama 50 milyar lira snrlamas nedeniyle, byk bankalardaki yksek miktardaki mevduatlarn blnerek baka bankalara da kayacan gzden uzak tutmamak lazm.

1 Temmuz'da kalkacak ve sektr daha fazla etkileyecek garanti ise bilanodaki pasiflere verilen garanti Bu garanti yabanclar iin verildi ama yerli bankalar da bu garanti kapsamnda. Yani Trk bankalar kredi kullandrdklar dier yerli bankalara verdikleri borlara devlet garantisi alyorlar. Sektrde yabanclardan ok, zellikle ksa dnemli olarak yerli bankalarn birbirlerinden kredi kullandklarn gznne alrsak, bu garantinin nemi de kendiliinden ortaya kyor.

te 1 Temmuz'a ilikin asl tehlike, buradan kaynaklanyor. Baz byk, likiditesi yksek yani kredi kullandrcs byk bankalarn, imdiden alc bankalara olan kredi limitlerini gzden geirmeye baladklarn duyuyoruz. Yani fon kullandran bankalar 1 Temmuz'da pasif garantisi kalkaca iin, bu tarihten sonra eskisi gibi gzlerini kapatp kredi veremeyeceklerini gryorlar ve bu nedenle yeniden hesap yapyorlar. 1 Temmuz iin imdiden hazrlk yapmaya baladlar. nmzdeki gnlerde, her bankaya zel, yeni kredi limitlerini belirleyecekler. Aslnda baz bankalar iin yeni limitlerine gemeye baladlar, bile...

Bu durumda ne mi olacak? Youn kredi kullancs bankalar iin zor gnler balayacak. Belki o krediyi yine baka yerlerden bulabilecekler ama rnein maliyetleri eskisi gibi olamayacak. Bazlar, belki ihtiya duyduklar likiditeyi, istedikleri zaman bulamayacaklar da. 

Baz bankalarn kar karya kalabilecekleri skntlar daha fazla uzatmak istemiyoruz ama unu unutmamak gerekir; bankalarn iine girecekleri sknt sektrn tmn hatta genel ekonomik dengeleri etkileyecektir ve imdiden dikkatli olunmas gerekiyor. 

Btn bankalarn, zellikle de gl bankalarn baz bankalarn skntlarn gidermek iin hassas davranmalarn, kimse beklemesin. Hatta 'skntlarn artrma' yolunu setiklerini, yaadmz kriz ortamlarnda ok yakndan yaadk, grdk.

Oyunun kural bu, o nedenle hibir bankay sulamadan, 'toplumsal sorumluluk duymuyorlar' diye kzmadan, oluabilecek skntlar nceden grmek, buna gre nlem almak gerekiyor.

Murakplar zer iller dnemini hatrlatyor

PASF garantisinin kalkmasyla skntya decek bankalar hakknda, imdiden bankaclk kulisleri hareketlenmeye balad. Skntya girecek bankalar arasnda, kamu sermayeli bankalardan, kk lekli bankalara kadar, hi de azmsanmayacak sayda bankann ad gemeye balad 

Peki, bu isimler nereden kyor derseniz, her bankaya ilikin eitli bilano rakamlar, rasyolar doru-yanl konuulmaya, 'X Bankas'nn u rakam byleymi' denmeye balad.

Banka rakamlarna ilikin bu sylentilere dayanak olarak da, 'bankalar yeminli murakplarnn raporlar, syledikleri' gibi gerekeler gsteriliyor. Bankaclk kulislerinde, 'bankalar yeminli murakplarnn eitli bankalar hakknda rakamlar verdikleri' konuuluyor. Gerekten verilen rakamlar doru mudur, gerekten murakplar m bu rakamlar yayyor, tabi ki bilinemez ama sektrde kan sylentilerin ne kadar tehlikeli sonular dourabildiini, daha nce grdk...

Bu arada bankalar evvelden beri bnyelerinde murakp istihdam ederler ama son dnemde murakplara olan talebin yeniden artmaya balad gzleniyor. Bunun nedeni ise ak; BDDK Bakannn murakp olmas, dzenlemeden sorumlu bakan yardmclna bile bir murakbn atanmas. Yani denetimden gzetime, BDDK ynetimi tmyle murakp olmaya balad. 

Tansu iller'in Babakanl dneminde murakplar 'altn alar'n yaamlard. Babakann ei zer iller'e yakn olan bir-ka murakbn ba ekmesiyle, ekonomi ynetiminde murakp arl bariz bir hal almt. O nedenle 'Murakplarn zer iller Dnemi' diye adlandrlan, ekonomi ynetiminde tarihi bir dnem vardr. Bu dnemde de btn bankalar murakp istihdam etmeyi artrmlar, herey onlardan sorulur olmutu. Hatta stanbul'da mehur murakp toplants dzenlenmi, 'ekonomi ynetimini tmyle ele geirme planlar' yapmlard. Sonunda, o dnemin en ok nelerle hatrlandn, herkes biliyor...

imdi yeniden 'murakplarn zer iller Dnemi'ne dnnden szedilir oldu. Murakplarn 'megaloidea's BDDK'nn tmyle ele geirilmesi idi. BDDK kurulurken buna ok uratlar ama murakplarn denetimden sorumlu olmasna ramen, gzetim ve dzenlemenin, makro ekonomiyi daha iyi bilen uzmanlara verilmesi gerektii gr benimsendi ve kurum ona gre dizayn edildi. Halbuki imdi, murakplarn 'tefti formasyonu' tm bankaclk sistemine hakim klnyor Bunun da tesinde, bu egemenlie gre bankalar kendilerini dzenlemeye balad.

Halbuki u anda bankaclk sektr hala ok hassas durumda ve olaya, ekonominin tmne ok daha geni ayla bakacak uzmanlara ihtiya var. 'Dar ve tek bak as', sektrn bu hassas dneminin salkl ynetilmesini salayacak m, greceiz... 
